على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1619

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

از روى بصيرت . و راى يك شدن و و يا يك راى شدن : متفق شدن و بيك خيال بودن . و راى دادن : حكم كردن . و قضا كردن و فتوا دادن . و راى زدن : قصد و عزم كسى را در تدبير امرى تغيير دادن و برگردانيدن . و با كسى در تدبير امرى مشورت كردن . و رأى كردن : انديشه كردن و فكر نمودن . و عزيمت كردن . و قرار نمودن . و همرأى شدن : اتفاق كردن و متفق گشتن . راى ( r y ) ا . پ . راه و صراط و طريق . و راجه و پادشاه هند . و حاكم . ج : رايان . راى ( r y ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عقل و فكر . و مشورت . و انديشه و تأمل . و تدبير و عقيده و پنداشتى و رأى . راى ( r y ) ع . ج . راية . رءى ( ro'y ) ع . ج . رؤيا . رايات ( r y t ) ع . ج . راية . رايات ( r y t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - علمها و درفشها . و رايات ظفر آيات : علمهائى كه دلالت بر فتح و فيروزى مىكنند . رايان ( r y n ) پ . ج . راى . راياندن ( r y ndan ) ف م . پ . رهنمائى نمودن ببيرون . و هدايت كردن . رائب ( r eb ) ص . ع . رجل رائب : مرد سرگشتهء شوريده عقل سست و گران جسم گرانجان از سيرى شكم و يا از خوردن شير رائب و يا از غلبهء خواب و يا از راه رفتن . ج : روبى ( rub ) . و لبن رائب : شير خفتهء چغرات شده و يا شير مسكه برآوردهء آب آميخته . و نيز رائب : كار مشتبه و مكدر . راىبين ( ra'y - bin ) ص . پ . زيرك و صاحب فراست . رأية ( ra'yat ) ا . ع . علم و درفش و لوا . و رأية الاخفاق : علم نيازمندى . رأية ( ra'yat ) و راية ( r yat ) م . ع . راى رؤية و رأية و راية . مر . رؤية . راية ( r yat ) ا . ع . علم و درفش و لوا . و گلوبند و يا آنچه در گردن بندهء آبق افگنند . ج : راى و رايات . رايت ( r yat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نيزه و موخ . و علم و درفش . و رايت بيضا : علم سفيد كه درفش فيروزى باشد . و رايت كاويان : علم فريدون . رائج ( r ej ) ا . ع . روان و جارى . و رائج الوقت : بمقتضاى وقت و ترتيبات زمان . رايج ( r yej ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيزى كه روائى داشته باشد و در داد و ستد همه كس آن را بردارد و بپذيرد و معمول و متداول و عمومى بود . و پول رايج : پول روان . و جارى و متداول . راى چنپا ( r y - canp ) ا . پ . گلى زرد رنگ مانند گل زنبق و بغايت خوشبوى و درخت آن ببزرگى درخت گردكان و از آن بلندتر و از محصولات بومى هندوستان و آن را فاغر و فاغيه نيز گويند . رائح ( r eh ) ص . ع . مردى كه در افعال مشابه پدر باشد . و مرد شادمانى كننده . ج : رائحون . و كسى كه در شبانگاه آيد و يا در شبانگاه كارى كند . ج : رائحون و روح . و يوم رائح : روز با باد . رائحات ( r eh t ) ع . ج . رائحة . رائحة ( r ehat ) ص . ع . مؤنث رائح يعنى زن شادمانى كننده . و زنى كه در شبانگاه آيد و يا در شبانگاه كارى كند . ج : رائحات و روائح . و ابل رائحة : شتران در شبانگاه آينده . و امراة رائحة : زنى كه در افعال مشابه پدر باشد . ج روائح . رائحة ( r ehat ) ا . ع . باران شبانگاه . و بوى خوش و يا ناخوش . ج : روائح . و خون . يق : فى وجهه رائحة اى دم . و ما له سارحة و لا رائحة يعنى چيزى ندارد . رائحة ( r ehat ) م . ع . راحت الابل رائحة ( از باب نصر ) : در شبانگاه باز گرديدند شتران و بر وزن فاعلة مصدرى جز رائحة و عافية و كاذبة نيامده . رائحون ( r ehuna ) ع . ج . رائح . رايحه ( r yehe ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بوى خواه خوش باشد و يا ناخوش . و هر چيزى اندك . رائد ( r ed ) ا و ص . ع . دستهء دستاس و آن چوبى باشد كه طاحن آن را گرفته آسيا را بگرداند . و جوينده و طلب‌كننده و خواهنده . و كسى كه آن را جهة طلب آب و علف فرستاده باشند . ج : رواد و رادة . المثل : لا يكذب الرائد اهله يعنى جوينده دروغ نمىگويد اهل خود را . و قولهم : انا قوم رادة اى نرود الخير و الدين لاهلنا . و رائد العين : خاشاك چشم . و رائد الضحى : روشنائى قبل از ظهر . رائدة ( r edat ) ص . ع . امراة رائدة : زنى كه در همسايهء خود بسيار آمد و شد نمايد . و ريح رائدة : باد نرم . راى رايان ( r y - r y n ) ا . پ . باصطلاح هندى اول صاحب منصبى كه اراضى و املاك دولتى سپردهء به اوست . رائرة ( r erat ) ا . ع . پيه زانو كه مانند مغز نفيس است . راىزن ( r y - zan ) ا . پ . كسى كه در كارها با وى مشورت كنند . رائس ( r es ) ص . ع . هورائس